رقیبی که همیشه دردسرساز بوده

سه شنبه،۲۹ شهریور ۱۳۹۰ - ۲:۳۵ ق.ظ - یادداشت ها
 

«ضَرّة» واژه‌‌ای کهن در زبان عربی است که یش از ظهور اسلام نیز رواج داشته‌ و زن دوم همسر یا همان «هوو» را بدین نام می‌خوانده‌اند.[۱] ابن فارس در تحلیلی دقیق منشا این نامگذاری را شرح می‌دهد: « والضَّرَّة: اسمٌ مشتقٌّ من الضَّرِّ، کأنَّها تضرُّ الأخرى کما تضرُّها تلک »، خلاصه آنکه این واژه از ماده ضرر گرفته شده چرا که هر یک از دو زن مایه دردسر و ضرر دیگری است. این نکته ساده لغوی نشان از این دارد که نه تنها در صدر اسلام که پیش از ظهور اسلام و در جامعه اصیل عربی هم زن دوم به […]

 

 

مسئله واژگان دخیل در قرآن و در مقیاسی وسیع‌تر مسئله تعریب و واژگان دخیل در سراسر زبان عربی اهمیتی فوق العاده دارد، اما در جهان اسلام در ابتدایی‌ترین شکل ممکن مورد توجه قرار گرفت و عملا می‌توان ادعا کرد پس از ابن سلام که تنها ابتدای قرن سوم را درک کرده، تحلیل و یا استدلال جدیدی در این میان مطرح نشده است، و البته مشکل روشن است، دو معضل همیشگی که در دانش‌های زبانی کلاسیک عربی دیده می‌شود: عدم اعتنا به همان چند شاهد کمی که برای زبانشناسی مقارنه‌ای وجود داشته و تلاش برای حل مسائل بصورت نظری و تئوری […]

 

 

« وَ هذا لِسانٌ عَرَبِیٌّ مُبینٌ » ( نحل: ۱۰۳ ) در قرآن کریم بیش از ۱۰ بار به مسئله عربی بودن این کتاب مقدس اشاره شده است، اما وجود برخی کلمات که با ساختار دیگر کلمات عربی مشابهتی ندارند و یا از ریشه‌ای که در زبان عربی یافت نمی‌شود مشتق شده‌اند، باعث شد که از دیرباز سوالی میان دانشمندان اسلامی مطرح شود: آیا در قرآن نیز بمانند دیگر متون نظم و نثر عربی، کلمات غیر عربی وجود دارد؟ کلماتی که چون از زبان غیر عربی وارد واژه‌های عربی شده بودند « دخیل » خوانده می‌شدند. جلال الدین سیوطی ( […]