لیلة الرغائب؛ بدعتی ناخوانده

پنجشنبه،۱۹ خرداد ۱۳۹۰ - ۱۲:۲۸ ب.ظ - یادداشت ها
 

‫چند سالی است که توجه بسیار زیادی به اولین شب جمعه ماه رجب یا همان لیلة الرغائب (شب آرزوها) می‌شود و این شب جایگاه خاصی پیدا کرده است. برخی از محققین این شب را جز بدعتی که از میان اهل سنت برخاسته و در میان شیعه گسترش یافته، نمی‌دانند. اندکی تامل در منابع و نگاه منتقدانه به آن‌ها، این نظریه را تقویت می‌کند.

در منابعی که به دست ما رسیده، گویا اقبال سید بن طاووس (م ۶۶۴) نخستین منبعی است که حدیث فضیلت این شب را نقل فرموده است. ایشان برای این نقل سندی ذکر نکرده و تنها به تعبیر «کتب العبادات» اکتفا کرده و نقل خود را از «کتاب‌های بعضی از اصحاب» می‌آورد (اقبال، ج ۳، ص ۱۸۵). همین حدیث را بعدتر در اجازه مفصل علامه به بنی زهره می‌بینیم (بحار الانوار، ج ۹۵، ص ۳۹۵) که احتمال اتحاد منبع اصلی روایت در چنین مواردی که متنی چنین طولانی تا این اندازه مشابه است، بسیار زیاد است.

از سوی دیگر، اهتمام به این شب میان عوام اهل سنت رواج بسیاری داشته و در مقابل، علمای ایشان به شدت با این مراسم مخالفت کرده و روایتش را جعلی دانسته‌اند (به عنوان نمونه: الموضوعات ابن الجوزی، ج ۲، ص ۱۲۴) و آن را ساخته و پرداخته کسانی دانسته‌اند که از این راه در پی کسب شهرت و وجهه میان عوام بوده‌اند. (همان، ج ۲، ص ۱۲۹)

تمام مشکل از جایی شروع می‌شود که سند علامه به همان سند اهل سنت می‌رسد و تمام نقدهای اهل سنت بر سندی که اساساً متعلق به خود ایشان است، در مورد این سند نیز صادق است! و این یعنی حدیثی که از خود اهل سنت بر آمده و توسط ایشان جعلی دانسته شده، ناگهان ـ به خاطر منبعی مانند اقبال که در این قبیل موارد بسیار متسامح است ـ وارد فضای شیعه شده و بدعتی که به دست برخی جاعلان اهل سنت وضع و با تلاش عالمان حدیثشان از عوام اهل سنت برداشته شده، میان شیعه رواج پیدا کرده است!

 
 
 
 
 
 
 

  1. مگر مراسم داره؟ یک سری نماز و دعا می‌خونند ملت دیگه ضرری داره مگه.

     
    • abiuXعزیزم
      از معصوم علیه السلام روایت شده که فرمودند هیچ عملی جز با نیت پذیرفته نیست تا اینجا مشکلی نداریم
      اما روایت ادانه داره
      هیچ نیتی تا زمانی که موافق سنت راستین پیامبر نباشه هم قبول نیست
      تازه امام صادق فرمودند سه نفر بر پیامبر دروغ می بستن
      یکیشون انس بن مالکه
      به نظرت صلاحه آدم حرف همچین آدمی رو بش توجه کنه چه برسه که با جدیت عمل هم بکنه

       
  2. بسم الله الرحمن الرحیم
    سلام علیکم
    اولا: آفرین بر این ریزبینی و دقت؛ حتی در اموری که شبهِ بدیهی شده اند. روحیه ی خوبی است.
    ثانیا: علیرغم دغدغه ی گارنده، تحقیق جامعی صورت نگرفته و صرفاً چند کتاب دم دستی مورد بررسی قرار گرفته است.
    ثالثاً: ما یک قاعده ای داریم به نام «التسامح فی ادلة السنن» یا «من بلغ» که خلاف مدعای متن را ثابت می کند. خوب بود که قابلیتِ اعمال یا عدم اعمال آن نیز مورد توجه قرار می گرفت؛ چه اینکه تمام اعمال و آدابِ این شب، با هیچ آموزه ای از آموزه های شیعه تعارض ندارد.
    رابعاً: این ضعف سند منجبر به عمل مشهور علماء است؛ توصیه های اکید مراجع حاضر و سلف بر این آداب، می تواند این ضعف را جبران کند.

    علی ای حال، بازاندیشی شما قابل تقدیر است و امیدوارم این مختصر مانع از استدامه ی آن نشود.

    موفق باشید

     
    • وعلیکم السلام و الرحمة
      در اینکه انسان یک سری کارهای خوب رو در شبی عزیز انجام دهد که حرفی نیست ، بحث در قصد ورود است و قصد استحباب ، و الا به قصد رجاء که اشکالی نیست ، اصلا تمام امشب رو رجاء نماز بخونه ، بحث در قصد ورود است که اشکال دارد و البته عموما چنین قصدی دارند بخاطر شیوع عجیب عنوان این شب
      از طرف دیگه هم اگر کسی ادله من بلغ رو به تسامح در ادله سنن برگردونه و هر دو رو به معنای اثبات مسحتب محتمل بگیره، باز هم هیچ گاه چیزی که قطعی الانتفاء و یا چنین مشوب به احتمال بدعت باشه رو تصحیح نمیکند
      به توصیه چند معاصر و صرف نوشته تعدادی محدودی از علمای قرون میانه به بعد که شهرت جابر سند به دست نمی آید
      در مورد منابع هم متاسفانه از تراث دعایی ما منابعی چندانی نداریم ، ای کاش اگر منبع دیگری خصوصا کهنتر میافتید اشاره میکردید

       
      • کتابی در کتابخانه مجلس که مربوط به قرن ششمه رو خوندم
        نویسندش فکر کنم مرزبانی بود نوشته بود متاسفانه در کتابهای ابن طاووس عوای اللءالی و مصباح کعمی که خیلی مورد اعتمادن اهل سنت نفوذ کردن و از جمله این امور لیله الرغایبه

         
    • به خلاف نظر شما، فکر می کنم هر تردید کردنی را نباید تشویق کرد.
      همین!

       
      • هر تردیدی نباید تشویق شود
        من هم چنین نظری دارم
        اما تلنگری است برای انسان عاقل که جستجو کند ایا ماجرا صحت دارد یا خیر؟
        شکی در عظمت و ماه رجب و بخصوص شب اول نیست اما چیز دیگری به آن نبندند بدون دلیل/ پس باید تحقق

         
      • دوست عزیز از چی می ترسی؟
        دین ما کامله و نیاز به بدعت نداره بذار دستهای نامخرما رو از احادیثمون قطع کنیم
        کسانی که با نیتهای غیر خدایی سمهایی رو به جان و فکرجون تزریق می کنن

         
    • مولا علی علیه السلام فرمودن
      چه بسیار معروفی که اصلا ریشه نداره

       
    • سلام
      اولا روایات طرد و نهی از عمل به نقل وضّاعین حاکم بر روایات من بلغ است
      ثانیا به تحقیق جامع آقای حسینیان مراجعه کنید
      http://hhmoghadam.andishvaran.ir/fa/ShowNote.html?ItemId=12992
      ثالثا قاعده انجبار ضعف سندی بر فرض قبولش مربوط عمل مشهور متقدمینه
      در حالی که فقط سید بن طاووس نقلش میکنه
      رابعا عمل مشهور یعنی فتوای ایشان مطابق خبره نه سیره و سلوک شخصی

       
  3. باسلام
    نقد شما بی پایه است چرا سیدبن طاوس وشیخ عباس قمی و… را ادم های ساده انگار پنداشته اید که منابع را سرسری نگاه می کنند
    بگذریم
    عارف کامل و استاد و اصل مرحوم میرزا جواد ملکی تبریزی در این باره در کتاب المراقبات خویش می نویسد: اولین شب جمعه ماه رجب را لیله الرغائب نامند. در این شب فرشتگان بر زمین نزول می کنند.
    و…
    آیا ایشان هم ذکر دروغ و نقل غیر صحیحی بیان کرده اند
    کما اینکه این عمل بین علما متواتر ذکر شده وعمل شده است

    شما می فرمایید
    از سوی دیگر، اهتمام به این شب میان عوام اهل سنت رواج بسیاری داشته و در مقابل، علمای ایشان به شدت با این مراسم مخالفت کرده و روایتش را جعلی دانسته‌اند (به عنوان نمونه: الموضوعات ابن الجوزی، ج ۲، ص ۱۲۴) و آن را ساخته و پرداخته کسانی دانسته‌اند که از این راه در پی کسب شهرت و وجهه میان عوام بوده‌اند. (همان، ج ۲، ص ۱۲۹)

    خوب مسلم است که ایشان بدنبال این هستند که اعمال شیعیان رو زیر سوال ببرند
    خیلی از مسائل هست که ایشان در ادعیه وزیارت معصومین
    منع کرده اند دلیل نمی وشود چون ایشان (سنی ها) رد کرده اند ما هم رد کنیم!!!

     
    • با سلام
      هنگامی نقدی بی پایه میشود که بدون بررسی و صرفا با طرح ادعا باشد ، اینکه شان سید بن طاووس و دیگر بزرگان چه بوده دخلی به این نقد ندارد و هیچگاه ایشان خالی از اشتباه نبوده اند ، و لزوما اشتباه به معنای دروغ نیست چنان که پنداشته اید ، سزاوار تر این بود که بجای چنین سخنانی مدرکی برای این عمل میافتید ، البته نه از میان صوفیان و سنیان بلکه از منابع کهن شیعه !

       
  4. بله ایشان مدرک دارد که این اسم داخل شده بدون روایات است و شما بدون مدرک بلکه با صحبت رد میکنید
    در دادگاهی که امام علی در آن بود (ماجرای زر) بدون مدرک محکوم شد
    پس شماها نیز مدرک ارائه دهید در غیر این صورت جواب از سوی قاضی باطل خواهد شد

     
  5. با سلام لیله الرغایب در منابع به راوی همچون انس بن مالک بر می گردد انس بن مالک کیست
    انس بن مالک کسی است که چند سالی در خدمت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بوده است اما این همجواری نه تنها برای او نفعی نداشته بلکه لکه ننگی از رفتار های بی شرمانه او تا ابد بر پیشانی تاریخ به جای ماده استاین رفتار ناپسند این شخص در برابر امیرمومنان علیه السلام می باشد

     
  6. به نظرم همینکه اهل سنت باهاش مخالفند پس می تونه احتمال اینکه مورد تایید حقیقی هم باشه زیاده.

    از طرفی سنت بدی که نیست…اینهمه واجبات فراموش شده داریم شما چسبیدین به این ۴تا عمل مستحب که بهانه ای شده برای مناجات…شب جمعه اول رجب نه، شب جمعه ها که سفارش شده اند که…
    به نیت تقرب، یکی از شب جمعه هارو کمی به اسم شب جوایز جدی بگیریم مشکلی پیش نمیاد…
    خیلی بحثتون خوب بود بجهت ایتکه پیگیر سند و اعتبارش شدید، اما همچین اولویت نداره که ذهنمون رو درگیرش کنیم/

     
    • باسلام خدمت آقای موسوی عزیز
      بنظرم عنوان بدعت برای عمل لیله الرغائب مناسب نیست چراکه اکثرمراجع بزرگوار انجام عمل را رجاء توصیه کرده اند ومیدانید که عملی که بدعت باشد رجاء هم قابل اتیان نیست.

       
  7. […] لیله الرغائب؛ بدعتی ناخوانده | رحیق […]

     
    • آنقدر اختلاف در این گونه امور زیاد است که اگر بخواهید با یک مدرک دقیق و روشن و شیعی و صحیح غیر قابل مناقشه خصوصا در عبادات مستحب سخنی بگویید جدا گزافه گویی است مگر آنگه بگویید در سند ادله مستحبی نیازی به دقتهای احکام الزامی نیست هان گونه که در روایات “من بلغ” آمده است