مقتل ابومخنف، کهن‌ترین گزارش از واقعه کربلا + لینک دانلود

لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف (م ۱۵۷ هـ) که به  ابومخنف شهرت دارد از مشهورترین راویان اخبار در قرن دوم است که وقایع بسیاری از قرن نخست هجری را ثبت کرده‌ است. ابومخنف پیش از هرچیزی یک تاریخ‌نگار بوده و اقتضای نگاه تاریخی‌اش، خصوصا در دو قرن اول، اعتماد بر نقل‌های شفاهی، منابع و ناقلانی است که برخی از آن‌ها بعدترها ناشناخته مانده‌اند. از سوی دیگر اطلاع نه چندان دقیقی که از زندگی و مذهب وی در دست است باعث شده که برخی با نگاهی تردید آمیز به میراث تاریخی او نگاه کنند. اما آنچه در این میان روشن است اعتماد مورخین بزرگی چون بلاذری و طبری به اخباری است که وی نقل کرده، از این روست که نجاشی، کتاب‌شناس گران‌قدر شیعه، وی را تاریخ‌نگاری معرفی کرده که به آثارش «اطمینان» وجود دارد.

ابومخنف قضایای بسیاری از صدر اسلام گزارش کرده و به هر یک در کتابی مستقل پرداخته؛ سقیفه، جمل، صفین، نهروان و بسیاری قضایای دیگر، اما آنچه از همه مشهورتر است گزارشی است که وی از واقعه کربلا دارد و به واسطه چند نفر از قضایای کربلا روایت کرده است. جایگاه بلند ابومخنف به عنوان یکی از بزرگترین تاریخ‌نگاران سده دوم هجری به گزارش او اعتبار زیادی بخشید و بسیاری همچون طبری در کتاب تاریخش و ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبین به نقل او اعتماد بسیار زیادی کردند.

مقتل ابومخنف با نام مقتل الحسین ع، مقتل ابی مخنف و یا مصرع الحسین ع چندین بار به چاپ رسیده است و قضایای  پیش از خروج امام حسین ع از مدینه تا بازگشت اسیران به مدینه را دربردارد. روایت‌ها نسبتا با تفصیل و جزئیات است و سیری داستانی دارد و در میانشان اشعار بسیاری نیز از شخصیت‌های حاضر در هر واقعه نقل شده است. ابومخنف در ابتدای هر روایت سند آن را نیز ذکر کرده، به نام کسی که از او حکایت کرده اشاره می‌کند و اعتبارسنجی روایات نقل شده در کتاب خود را تسهیل می‌بخشد. چنین نکاتی در کنار کهن بودن اثر وی – که کهن‌ترین متن مستقل در باب واقعه کربلا به حساب می‌آید- باعث شد که مقتل وی شهرت بسیاری پیدا کند و به عنوان منبع اصلی در شناخت واقعه کربلا مورد توجه قرار گیرد.

البته اختلاف بسیار میان نسخ موجود و نیز تشکیک‌هایی که پیرامون صحت انتساب این نسخه‌ها به وی بوده و از سوی دیگر برخی قرائن درون کتاب (مانند سند روایت ابتدای کتاب که ابو‌مخنف از شاگردش هشام نقل می‌کند درحالیکه هشام راوی وی است نه شیخ او و نیز اغتشاش در برخی نام‌های بعدی سند) باعث شد اعتماد چندانی بر این چاپ‌ها نتوان داشت. از این رو برخی به بازسازی واقعه کربلا به روایت ابی مخنف بر اساس آنچه در تاریخ طبری آمده دست زدند و چندین کتاب به نام متقل الحسین ع یا مقتل ابی مخنف به روایت طبری به چاپ رسیده است. اما هنوز جای تلاشی مجدد برای تعیین دقیق میزان جعل در نسخ باقی مانده از کتاب وی و نیز بازسازی محققانه کتاب بر اساس آنچه در کتب بعدی آمده، باقی است.

برای دانلود مقتل امام حسین ع به روایت ابو مخنف مشهور به مقتل ابی مخنف اینجا و برای دانلود نسخه بازسازی شده مقتل ابومخنف بر اساس کتاب تاریخ طبری اینجا کلیک کنید